Dom Towarowy Bracia Jabłkowscy S.A.

Architektura

Budowę nowoczesnego Domu Towarowego Braci Jabłkowskich przy Brackiej 25 rozpoczęto tuż przed I wojną światową – w kwietniu 1913, a zakończono w listopadzie roku następnego. Gmach stanął wśród zwartej zabudowy, na nietypowej działce w formie trójkąta. Zaprojektowała go znana spółka „K. Jankowski i F. Lilpop”* a wykonawstwo powierzono firmie budowlanej „F. Mertens i Ad. Daab”. Detale sztukatorskie wewnątrz i na zewnątrz budynku, a także piękne posecesyjne witraże były dziełem Edmunda Bartłomiejczyka.

11-osiowy, 6-piętrowy gmach o kubaturze 30 782 m3, zbudowano wokół dwóch podwórzy w stylu wczesnego modernizmu z elementami klasycystycznymi. Otrzymał on także nowoczesną, żelbetonową konstrukcję szkieletową z ceglanym wypełnieniem, co umożliwiło utworzenie jednoprzestrzennego wnętrza pozbawionego ceglanych elementów nośnych. Wszystkie kondygnacje otwierały się do hallu, który był źródłem światła dziennego oraz spełniał funkcję integrującą wnętrza – architekci harmonijnie złączyli ze sobą czynniki konstrukcyjne i funkcjonalne. Elewacje budynku skomponowano w formie klasycyzmu – słupy i pasy między kondygnacyjne tworzą prostą poziomo-pionową siatkę przypominającą ówczesne rozwiązania rosyjskie. Siatkę tę wypełniono oknami i wzbogacono o motywy ornamentyki klasycystycznej. Skrajne osie zostały ponadto lekko zryzalitowane, a całość zwieńczona szeroką attyką. Parter i pierwsze trzy piętra budynku przeznaczono na cele handlowe, na 4. piętrze mieściły się biura, na 5. magazyn futer, natomiast ostatnią, cofniętą kondygnację zajęła pracownia fotograficzna. Gmach wyposażono także w windy. W podziemiach mieściły się składy, magazyny i pomieszczenia administracyjne. Do dziś zachowały się liczne elementy bogatego wyposażenia m.in. składane barierki i latarnie. Dom Towarowy Braci Jabłkowskich jest jedyną z najwybitniejszych budowli wczesnomodernistycznych w Polsce.

*) Spółka „K. Jankowski i F. Lilpop” powstała w 1901 r. i szybko stała się jedną z najlepszych firm projektowych w stolicy. Jankowski i Lilpop byli prekursorami architektury modernistycznej. W swoich budowlach umiejętnie łączyli trwałość i solidność konstrukcji z estetyką fasady i funkcjonalnością. Często czerpali również ze stylów klasycyzmu i secesji. Dzięki mocnym konstrukcjom większość zaprojektowanych przez nich budowli przetrwało wojnę, kilka gmachów zburzono już po 1945 roku. Do dziś zachowały się kamienice czynszowe: Staffa przy ul. Wspólnej 25; Lilpopa w Alei Róż 8 i 10; Binzera przy ul. Flory 1; Dowgiałły w Alei Szucha 8.

Dział galanterii damskiej i czekoladek

Widok ogólny wnętrza

Dział bielizny i galanterii męskiej

Kawiarnia wewnątrz Domu

4p. – Działy dywanów, firanek i materaców

Parter – Dział materiałów bawełnianych i lnianych